Ξεμάτιασμα, ομοιοπαθητική και αστρολογία

Του Δημήτρη Μπούσμπουρα, βιολόγου, από το koutsomili.wordpress.com

Στο Δημοτικό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης την 24ης Αυγούστου 2020, που πραγματοποιήθηκε με τηλεδιάσκεψη, ο αντιδήμαρχος Χάρης Αηδονόπουλος ξεχνώντας ότι έχει ανοιχτή την κάμερα, ζήτησε από την γραμματέα του να τον «ξεματιάσει». Η πράξη μεταδόθηκε ζωντανά, διέρρευσε και στη συνέχεια έγινε αντικείμενο πολλών σχολιασμών.

Ο Αηδονόπουλος είναι χειρουργός ουρολόγος και απόγονος επίσης ιατρού ουρολόγου. Προέρχεται δηλαδή από μία οικογένεια με βαθιές ρίζες στην επιστημονική κατάρτιση. Θα περίμενε κανείς ότι θα ήταν ειρωνικός απέναντι σε τέτοιες πρακτικές. Αντιθέτως, δημοσίως υποστήριξε με κάποιο χιούμορ, είναι αλήθεια, ότι όντως βοηθήθηκε από το ξεμάτιασμα.

Αυτή η στάση είναι ευρέως διαδεδομένη στην Ελληνική κοινωνία. Ανεξαρτήτως προέλευσης και ενασχόλησης με τις επιστήμες πολλοί Έλληνες εξακολουθούν να ξεματιάζονται. Να αντιμετωπίσουν δηλαδή το κακό μάτι, την βασκανία.

Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι «ξεματιάσματος». Συνήθως λέγεται μία ευχή χριστιανική για να εξορκιστεί το κακό και ίσως σε άλλες περιπτώσεις κάτι μαγικό. Στο τέλος, αλλά όχι πάντα, το κακό αποστέλλεται φωναχτά «στα άγρια βουνά, στα καταράχια».  

Μου είναι γνωστή περίπτωση στην Αριδαία, από πρόσφυγες που κατάγονται από την Μικρά Ασία η αναφώνηση στο τέλος του ξεματιάσματος της φράσης: «σκόρδα πούτσες του Μεμέτη και ψωλές του Μουχαμέτη». Μία έκφραση που δείχνει πως οι χριστιανοί της Μικράς Ασίας είχαν ταυτίσει το κακό με τον μουσουλμανικό αυταρχικό κόσμο που τους περιέβαλε.

Ξέρω να ξεματιάζω. Το έμαθα από την μάνα μου. Είναι μία παράδοση που περνάει από στόμα σε στόμα με τρόπο μυστικό, στο δικό μου χωριό από άντρα σε γυναίκα μόνο, και με δικαίωμα να το πεις μόνο σε ένα άλλο πρόσωπο. Η μητέρα μου εξακολουθεί να ξεματιάζει και μάλιστα κάποιοι συγγενείς την παίρνουν τηλέφωνο όταν δεν αισθάνονται καλά. Φαίνεται ότι το αποτέλεσμα είναι θετικό γιατί αυτό συνεχίζεται για πολλές δεκαετίες.

Γίνεται με έναν απλό τρόπο: σταυρώνοντας το πρόσωπο που ξεματιάζεις τρεις φορές κρατώντας ένα μικρό καπάκι που έχει μέσα λίγο λάδι  και ψιθυρίζοντας με τρόπο που να μη σε ακούσουν ή από μέσα σου μία χριστιανική ευχή. Στην συνέχεια σταυρώνεις ένα ποτήρι νερό επαναλαμβάνοντας την προσευχή και τέλος στάζεις μία σταγόνα λάδι μέσα στο ποτήρι. Αυτό επαναλαμβάνεται τρεις φορές και τέλος από την κατάσταση των σταγόνων μέσα στο ποτήρι συμπεραίνεις αν το πρόσωπο είναι ματιασμένο. Αν είναι παρόν θα πιει τρεις γουλιές και θα του περάσουν όλα ή αλλιώς ο χύνεις και του εύχεσαι περαστικά. Συνήθως ζητάει κάποιος ξεμάτιασμα για την αντιμετώπιση κάποιου πονοκεφάλου γιατί για πιο βαριά πράγματα θα καταφύγει στον γιατρό.

Ζητώντας λοιπόν το ξεμάτιασμα έχεις την προσοχή κάποιου άλλου που ενδιαφέρεται για σένα, στρέφεσαι για κάποια βοήθεια πέρα και έξω από εσένα και ζητάς να ξεπεράσεις το πρόβλημα κατά κάποιο τρόπο αποδεχόμενος ότι υπάρχουν κάποιες αόρατες αλλά ελέγξιμες δυνάμεις. Συνήθως τείνουμε να πιστέψουμε ότι κάποια απλά τέτοια συμπτώματα οφείλονται στο κακό μάτι κάποιου τρίτου, κάποια δηλαδή δαιμονική ενέργεια που έχει επιδράσει πάνω σου αρνητικά.

Αυτές οι πρακτικές στον σύγχρονο κόσμο τείνουν να λοιδορούνται. Ιδιαίτερα από ανθρώπους που μιλάνε συνεχώς για την πρόοδο, την τεχνική και την επιστημονική λύση των προβλημάτων.

Αλλά τι περίεργο; Αυτός ο κόσμος που αφήνει πίσω του το ξεμάτιασμα πιστεύει σε κάποια πράγματα που δεν είναι καθόλου ορθολογικά.

Ένα από αυτά είναι η ομοιοπαθητική. Έχει μάλιστα αναγνωριστεί ως ένας κλάδος της ιατρικής και υπάρχουν γιατροί που την ασκούν μετά την λήψη του κανονικού πτυχίου ιατρικής. Στην ομοιοπαθητική έχουμε το εξής πρακτική: Μετά από μία μακρά συνέντευξη στον ομοιοπαθητικό γιατρό αυτός αποφασίζει ποιο φάρμακο είναι κατάλληλο. Το φάρμακο αυτό, το οποίο μπορείς να πάρεις από εξειδικευμένο φαρμακείο, έχει περάσει από την διαδικασία της ενδυνάμωσης. Αυτή έχει ως εξής: μία σταγόνα του κατάλληλου φαρμάκου αραιώνεται σε ένα λίτρο νερό και στην συνέχεια μία σταγόνα από αυτό το μείγμα αραιώνεται σε ένα καθαρό λίτρο νερό. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται πολλές φορές, τόσο που να μην παραμένει στην πραγματικότητα η ουσία στο νερό. Όσο πιο πολλές φορές επαναληφθεί η διαδικασία τόσο μεγαλύτερη είναι η ενδυνάμωση. Παραμένει όπως λένε οι ομοιοπαθητικοί κάτι από την ηλεκτρική ή άλλη ενέργεια της ουσίας και αυτή είναι που θεραπεύει. Όλοι θα έχουμε συναντήσει ανθρώπους που λένε ότι θεραπεύτηκαν ή τους περνάνε τα συμπτώματα με ομοιοπαθητική. Όπως πολλοί έχουμε συναντήσει ανθρώπους που λένε ότι τους περνάνε τα συμπτώματα με το ξεμάτιασμα.

Στο νέο κόσμο όμως, που ομνύει στην πρόοδο, η πρώτη περίπτωση αντιμετωπίζεται στις περισσότερες περιπτώσεις με σεβασμό ή με απλή συγκατάβαση ενώ η δεύτερη περίπτωση αντιμετωπίζεται με ειρωνεία.

Κι όμως αν το εξετάσουμε καλύτερα θα δούμε ότι στην πρώτη περίπτωση υπάρχει κάτι σαν μαγεία. Μία ουσία το φάντασμα της οποίας παραμένει μετά από τις επαναλαμβανόμενες αραιώσεις. Στην δεύτερη περίπτωση έχουμε επίκληση σε βοήθεια του Χριστού και της Παναγίας.

Το πρώτο κρίνεται προοδευτικό, σύγχρονο και γλαμουράτο ενώ το δεύτερο οπισθοδρομικό και σκοταδιστικό.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι πρόκειται και για τις δύο περιπτώσεις για placebo. Για ένα φάρμακο δηλαδή που έχει θετική επίδραση λόγω της πίστης του ασθενούς και της θετικής διάθεσης που δημιουργεί. Αυτή είναι η στάση αυτών που δέχονται μόνο επιστημονικά δεδομένα και έχουν δει, σε επιστημονικές δημοσιεύσεις, συγκρίσεις φαρμάκων πραγματικών και φαρμάκων placebo. Δέχονται συγκαταβατικά την ομοιοπαθητική αφού εμφανίζονται ορισμένες φορές θεραπείες. Αυτοί όμως που είναι ψυχροί υλιστές, που αντιμετωπίζουν τον άνθρωπο ως ένα ασκί βιοχημείας, δεν θα δεχτούν τίποτα από αυτά. Θα δεχτούν μόνο τη σκληρή χημική θεραπεία.

Ο περισσότερος κόσμος όμως δεν ασχολείται με «τις λεπτομέρειες». Τα αντιμετωπίζει όλα επιφανειακά. Το ξεμάτιασμα είναι κάτι μεσαιωνικό για αυτούς, κάτι που υπήρχε παλιότερα και το εφάρμοζαν οι γιαγιάδες μας αλλά τώρα είμαστε σε μία νέα κατάσταση. Αυτός ο κόσμος που ειρωνεύεται την θρησκεία και τον κλήρο αλλά ταυτοχρόνως καταφεύγει συχνά στην αστρολογία. Πολλοί θα γυρίσουν την εφημερίδα ή το περιοδικό στην σελίδα με την αστρολογία, οι κυρίες θα παρακολουθήσουν με μεγάλη προσοχή την αστρολόγο στα πρωινάδικα της τηλεόρασης και γενικά όλοι θα συζητάνε για το ζώδιο και τον ωροσκόπο τους. Είναι βέβαια μία καλή προσέγγιση κατά την διάρκεια του φλερτ, όπου μία από τις πολύ συνηθισμένες ερωτήσεις είναι «τι ζώδιο είσαι;». Είναι μάλιστα τόσο πολύ διαδεδομένη η πίστη στα ζώδια ώστε ακόμα και στο κρατικό κανάλι του ραδιοφώνου υπήρχε εκπομπή που φιλοξένησε διαδοχικά μία κυρία που ασχολιόταν με όλα τα «εναλλακτικά» newage ζητήματα. Αυτό μάλιστα την εποχή της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, που επικαλείται τον ορθολογισμό. Είναι φανερό ότι ο κόσμος μας έχει ενδώσει στην πιο ανόητη και αγοραία μορφή ανορθολογισμού.

Μετά από αυτά μπορώ να δηλώσω ότι το ξεμάτιασμα πιάνει και ότι αυτοί που πιστεύουν στην ομοιοπαθητική ή την αστρολογία θα πρέπει να σκεφτούν και μία δεύτερη φορά πριν να εκφράσουν τις ειρωνείες τους. Όσο για τους ακραίους ορθολογιστές, αυτοί έχουν πάντα δίκιο. Είναι η πρωτοπορία αυτού του απολύτως υλιστικού και βάρβαρου κόσμου.

Δημήτρης Γ. Μπούσμπουρας, βιολόγος

Υ.Γ. Δεν γνωρίζω καθόλου τον κύριο Αηδονόπουλο. Βρίσκομαι σε άλλη δημοτική παράταξη από αυτόν, μαζί με τον Γιώργο Ρακκά στο «Μένουμε Θεσσαλονίκη». Το κείμενο δεν γράφτηκε ούτε ως υποστήριξη ούτε, ακόμα περισσότερο, ειρωνικά για την πράξη του. Άλλωστε ακόμα αν μου ζητήσει κάποιος φίλος μπορώ να τον ξεματιάσω. Αυτό δεν με αποτρέπει από το να του εξηγήσω στη συνέχεια την φυσική επιλογή του Δαρβίνου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s