Μπορεί η οριακή πραγματικότητα να ανατρέψει τις κοινωνικές πεποιθήσεις; Μία υπόθεση μέσα από την αντιμετώπιση του νέου κοροναϊού

Του Αθανάσιου Γεωργιλά

Η βουβωνική πανώλη, γνωστή ως Μαύρος Θάνατος, πέρασε το 1347 στην Ευρώπη μέσω των γενοβέζικων εμπορικών πλοίων, που με βάση του τον Γαλατά της Κωνσταντινούπολης διεξήγαγαν εμπόριο στη Μαύρη Θάλασσα και τις ακτές του Αιγαίου.

Στο βιβλίο του για την περίοδο εκείνη (The Reluctant Emperor. A Biography of John Cantacuzene), ο βυζαντινολόγος Donald Nicol καυτηριάζει την αδιαφορία των Γενοβέζων εμπόρων, οι οποίοι, λέει, έδειχναν προσποιητή άγνοια για τη συμβολή τους στην εξάπλωση της πανώλης μολονότι γνώριζαν καλά ότι ο ιός της πανώλης μεταφερόταν από τα πληρώματα των πλοίων τους.

Το σύμπλεγμα του κέρδους φαίνεται πως για τους Γενοβέζους εμπόρους ήταν ισχυρότερο από το ένστικτο της επιβίωσής τους. Η απληστία τους έμελλε να αποδειχθεί μοιραία ακόμη και για την ίδια την πόλη τους. Περίπου τα 4/5 του πληθυσμού της Γένοβας πέθαναν κατά τη διάρκεια της επιδημίας, πιθανόν μεταξύ τους βρίσκονταν και οι οικογένειες των Γενοβέζων του Γαλατά ή ακόμη και οι ίδιοι.

Η ιστορία φαίνεται πως διδάσκει μαθήματα που είμαστε διαρκώς καταδικασμένοι να τα επαναλαμβάνουμε. Ο κρίσιμος παράγοντας στην εξάπλωση της πανώλης ήταν οι εμπορικές συγκοινωνίες, δηλαδή έμμεσα η δίψα για κέρδος, η οποία άφησε πολύ λίγα περιθώρια να εκτιμηθεί σοβαρότερα η κατάσταση και να περιοριστεί νωρίς η επιδημία με δραστικά μέτρα στην πηγή της. Χρειάστηκε να περάσει αρκετός καιρός μέχρι οι Ευρωπαίοι να εφαρμόσουν ορθολογικά μέτρα, αφού οι υπόλοιπες δεισιδαιμονίες που υιοθέτησαν, όπως η μαζική εξόντωση των Εβραίων, αποδείχτηκαν άκαρπες, και να εφαρμόσουν αυστηρή καραντίνα στα εμπορικά πλοία.

genova_1481_28copy_159729

Κριστοφόρο ντε Κράσι, Άποψη της Γένοβας, μουσείο της Θάλασσας (Γένοβα). Πηγή: Wikipedia

Στο δημοσίευμα της εφ. Βήμα (1/2/2020)  με τίτλο «Κορωναϊός: Πολυεθνικές κλείνουν καταστήματα – Ποιες χώρες μπλοκάρουν την είσοδο αλλοδαπών που προέρχονται ή επισκέφθηκαν την Κίνα» αναφέρει ότι αρκετές χώρες της Ασίας (Βιετνάμ, Σιγκαπούρη, Μογγολία) έχουν απαγορεύσει την είσοδο στο έδαφός τους όλων των ταξιδιωτών από την Κίνα. Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι από αύριο (Κυριακή 2/2) τα μεσάνυκτα (ώρα Ελλάδας) οι αμερικανικές αρχές θα απαγορεύσουν την είσοδο των μη Αμερικανών που έχουν ταξιδέψει στην Κίνα τις 14 τελευταίες ημέρες.

Η Αυστραλία απαγόρευσε ήδη από τις 1/2/2020 την είσοδο στο έδαφός της σε όλους τους αλλοδαπούς που έρχονται από την Κίνα.

Οι περισσότεροι πολίτες δεν έχουμε ούτε τις γνώσεις ούτε ωφελεί να υποκαταστήσουμε τους πραγματικά αρμόδιους που είναι ικανοί να μιλήσουν για τον ιό του κοροναϊού, αν είναι επιδημία ή αν όχι, ή τι είδος ιός είναι και πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Συμμετέχουμε όμως, θέλοντας και μη, στη διάδοση των ειδήσεων και της πληροφορίας. Και δεν γίνεται να μην περάσει αντιληπτό ότι μέχρι τώρα καμία ευρωπαϊκή χώρα, εκτός της Ρωσίας που έκλεισε τα χερσαία σύνορά της με την Κίνα, δεν έχει αναλάβει δραστικά μέτρα περιορισμού του ιού στον –απ’ ότι δείχνουν τα φαινόμενα– ρυθμιστικό τόπο εξάπλωσής του, που είναι τα αεροδρόμια.

Δεν είναι περίεργο, όταν μια ολόκληρη ήπειρος έχει αναγάγει την ελεύθερη μετακίνηση πληθυσμών και εμπορευμάτων στο κατεξοχήν ιδεολόγημα της πολιτικής της οργάνωσης (ΕΕ), το μέτρο της καραντίνας ή κι ακόμη του αποκλεισμού σε κάποιους πληθυσμούς να εισέλθουν στα αεροδρόμιά της, να προσεγγίζεται ως ταμπού και με ιδεοληψία.

Ένα μικρό πρώτο δείγμα των αποτελεσμάτων της αντίθεσης  που μπορεί να προκύψει από μια υπερθετική αύξηση του ιού μπορούμε να διακρίνουμε στην αντίφαση που προήλθε μέσα από τον χώρο της ιατρικής κοινότητας του Χονγκ Κονγκ και του ΠΟΥ. Σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα οι νοσηλευτές του Χονγκ Κονγκ απειλούν με απεργία εάν η κυβέρνηση δεν κλείσει τα σύνορα με την ηπειρωτική Κίνα. Αντίθετα ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας διαμήνυσε την Παρασκευή (31/1) ότι «οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί μόνο κακό παρά καλό μπορούν να προκαλέσουν, παρακωλύοντας τη διακίνηση πληροφοριών, εμποδίζοντας την ιατρική αλυσίδα εφοδιασμού και βλάπτοντας τις οικονομίες».

Είναι πιθανό λοιπόν ότι η κοινότητα της παγκόσμιας υγείας δεν έχει ακόμα μια ξεκάθαρη άποψη για το πώς θα πρέπει να διαχειριστεί την περίπτωση που ο ιός εξελιχθεί σε μια οριακή πραγματικότητα. Στην περίπτωση του Ύστερου Μεσαίωνα η ιδεοληψία του κέρδους αποδείχθηκε καταστροφική. Ας ελπίσουμε πως ο όψιμος φιλελευθερισμός θα αποδειχθεί διαφορετικός από τους προγόνους του…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s