Μένουμε Θεσσαλονίκη | Τι θα σημάνει έμπρακτα για την Θεσσαλονίκη η εμπέδωση της πολιτικής του Μπουτάρη;

 

Thessaloniki Paralia late 50s-early 60s

Η Θεσσαλονίκη, έχει διέλθει τα τελευταία σαράντα χρόνια από δύο φάσεις –και τώρα εισέρχεται σε μια τρίτη. 

Η πρώτη αφορά στην Θεσσαλονίκη ως «φτωχομάνα», ως «πόλη των ποιητών και των τραγουδοποιών», μια πόλη-κυψέλη κοινωνικής αλληλεγγύης, δημιουργικότητας, πνευματικής συνεισφοράς. Κι όλα αυτά σε εποχές δύσκολες και σκοτεινές, δικτατορίας, αυταρχισμού, ξένης επιβολής.

Αυτή η πόλη είχε μια συγκεκριμένη δομή. Είχε ένα βιομηχανικό πάρκο στα δυτικά της, είχε ένα πανεπιστήμιο με μεγάλη συνεισφορά στα της κοινωνίας και της πόλεως στο κέντρο, και είχε πέριξ αυτού γειτονιές, ως επί το πλείστον φτωχές, με έντονη κοινωνικότητα, αλληλεγγύη, υψηλό βαθμό έκφρασης λαϊκού πολιτισμού. Τέκνο αυτής της πραγματικότητας, για παράδειγμα, υπήρξε ο Νίκος ο Παπαζόγλου –με το στούντιό του στην προσφυγική Τούμπα. Ενώ ακόμα και ο βαθμός της συνοχής που χαρακτηρίζει, για παράδειγμα, τους φιλάθλους του ΠΑΟΚ –ανεξάρτητα τώρα από τα οπαδικά, και το τι συμβαίνει στον αθλητισμό– αποτελεί κληρονομιά ακριβώς αυτής της τόσο καταπληκτικής εκδοχής της Θεσσαλονικιώτικης γειτονιάς. Αυτή η εξέλιξη φτάνει στο ζενίθ της στο 1990, όπου η πόλη κατάφερνε να μειώνει το χάσμα με την πρωτεύουσα, ενώ την ξεπερνούσε σε οικονομικό δυναμισμό. Οι επιλογές, όμως των αρχουσών τάξεων κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1990, και ιδιαίτερα η επιλογή της διεξαγωγής της Ολυμπιάδας του 2004 στην Αθήνα, σηματοδότησε μια εξάντληση αυτής της ανοδικής πορείας. 

mag-thessaloniki

Η εικοσαετία 1990-2010 ήρθε και σάρωσε αυτή την δομή. Η πόλη εμπορευματοποιήθηκε, οι κάτοικοί της μεταβλήθηκαν σε μοναχικό πλήθος, ένα μεγάλο κομμάτι τους πήρε την άγουσα προς τα προάστια –κυρίως μέσω της διεύρυνσης του οικιστικού ιστού προς τα ανατολικά. Η Θεσσαλονίκη άλλαξε σημαντικά. Έκανε το πρώτο βήμα να γίνει μια μητρόπολη, με ό,τι κακό συνεπάγεται κάτι τέτοιο. Οι γειτονιές διαχωρίστηκαν σε προάστια-υπνωτήρια, ενώ το κέντρο μεταβλήθηκε εν πολλοίς σε ζώνη διασκέδασης, και γραφείων. Παράλληλα, υπήρξε ακραία αποβιομηχάνιση, τόσο στη Σίνδο, όσο και στις μικρές διάσπαρτες εντός της πόλεως βιοτεχνίες. Από μια οικονομία που στηρίζεται στο βιομηχανικό πάρκο στα Δυτικά, και στο διάσπαρτο δίκτυο των μικρών παραγωγικών επιχειρήσεων εντός της πόλεως, πήγαμε σε μια οικονομία των μπαρ, και του μεγάλου καταναλωτικού πάρκου στο Ανατολικό άκρο της πόλης, το Mediterranean Cosmos, τα ΙΚΕA κ.ο.κ. Ταυτόχρονα, ο τρόπος ζωής άλλαξε ριζικά –οι κάτοικοι ζουν ολοένα και περισσότερο μοναχικά, διάγοντας καθημερινές παράλληλες τροχιές με το αυτοκίνητο από τα προάστια στην δουλειά και πάλι πίσω. Χάθηκε δηλαδή η έννοια της κοινωνικότητας, η γειτονιά ως κυψέλη δημιουργικότητας βυθίζεται σε κρίση. Εδώ αγγίζουμε ένα κρίσιμο σημείο, γιατί η νέα φυσιογνωμία της πόλης δυσκολεύει αφάνταστα την ζωή μέσα σε αυτήν, αποτελεί αιτία πολλαπλής παθογένειας: Φτώχεια, έκρηξη των ανισοτήτων, στρες, άγχος, μοναξιά, εγκληματικότητα, έξαρση των ψυχικών παθήσεων, ναρκωτικά. Και βέβαια, μια μεγάλη υπερχρέωση στις τράπεζες, η οποία απαιτούνταν για να συντηρηθεί αυτός ο καταναλωτικός τρόπος ζωής, ο οποίος καταφανώς ήταν «με τα πόδια έξω από το πάπλωμα». Αυτή η φάση, καταλήγει με τον πάταγο της χρεοκοπίας της χώρας μας, το 2009.  

Greek; Northern Greece; Salonika; sea; seafront; Thessaloniki; waterfront; Θεσσαλονίκη; αποβάθρα; νέα παραλία; παραλία; προκυμαία

Σήμερα, ζούμε στο μεταίχμιο της μεγάλης χρεοκοπίας. Και αυτό που ξεπροβάλλει, το μέλλον, είναι μια πόλη ολότελα διαφορετική. Κατ’ αρχάς, ως απόρροια της κατάρρευσης του προηγούμενου μοντέλου, έχουμε στην πόλη ολόκληρες «ζώνες ανέχειας» ή «ζώνες χρεοκοπίας». Είναι η Δυτική Θεσσαλονίκη, οι γειτονιές κατά μήκος της Βασιλίσσης Όλγας, και οι παραδοσιακές γειτονιές προς τα ανατολικά, που έχουν το μεγαλύτερο πληθυσμιακό βάρος της πόλης. Είναι και διάφορα προάστια, όπως ο Τρίλοφος ή η Περαία, που εμφανίζουν πλατιά στρώματα νεόπτωχων. Από εκεί και πέρα, αν λάβουμε υπόψη τον παρόντα μακροπρόθεσμο αστικό σχεδιασμό για επέκταση των συγκοινωνιών μέχρι τα Μουδανιά, την Κατερίνη, τα Γιαννιτσά κ.ο.κ., θα πρέπει να αναμένουμε ότι τα στρώματα που θα κερδίσουν από αυτές τις αλλαγές, θα μετακινηθούν ακόμα προς την περιφέρεια, ενώ ένα νέο επιχειρηματικό κέντρο –υπηρεσίες, εμπορικά κέντρα κ.ο.κ.– τείνει να δημιουργηθεί πέριξ του αεροδρομίου. Από εκεί και πέρα, οι αναπλάσεις που προγραμματίζονται για το «ιστορικό κέντρο», λειτουργούν πολύ περισσότερο προς όφελος του μεγάλου τουριστικού κεφαλαίου, της βιομηχανίας των μπαρ και της εστίασης, και λιγότερο για τους πολίτες. Απώτερη συνέπειά τους, θα είναι η αύξηση του γενικού κόστους ζωής, που δημιουργεί μεταξύ άλλων και ζήτημα πρόσβασης ενός μεγάλου μέρους των κατοίκων της πόλης στις νέες υποδομές που προετοιμάζονται. 

Αν σε αυτό το τοπίο, προσθέσουμε τα εργοστάσια καύσης απορριμμάτων (αυτήν την στιγμή συζητούνται να λειτουργήσουν 4 γύρω από την πόλη), τους σχεδιασμούς να πραγματοποιηθούν επενδύσεις στην ακτογραμμή από την Περαία μέχρι την Καλλικράτεια (τουρισμός, ιχθυοκαλλιέργειες) κ.ο.κ. θα συμπληρωθεί ο καμβάς μιας μελλοντικής Θεσσαλονίκης που πλέον θα παραπέμπει σ’ ένα μοντέλο λίγο ως πολύ ‘λατινοαμερικάνικο’. Φτώχεια πλάι σε υπερβολικό πλούτο, ζώνες ανέχειας, ληστρικές επενδύσεις, τεράστια ξενοδοχεία.

menoumethess_550_300.jpg

Μένουμε Θεσσαλονίκη

«Ούτε φυγή – Ούτε υποταγή»

 menoumethess@gmail.com | @menoumethess

http://www.menoumethess.wordpress.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s